Lazarett-Friedhof Saspe
Cmentarz ofiar hitleryzmu
1939-1945 na Zaspie

(źródło: Forum Dawny Gdańsk)

(zdjęcie satelitarne)

"My jednak (...) wsiedliśmy w dziewiątkę (...) i pojechaliśmy Brösener Weg, koło lotniska, koło starego i nowego placu ćwiczeń, na mijance przy cmentarzu na Zaspie czekaliśmy, aż nadjedzie tramwaj z Nowego Portu i Brzeźna. Postój stał się dla mamy okazją do wypowiadanych z uśmiechem, lecz znużonych życiem obserwacji. Mały, nie używany cmentarz, na którym pod skarlałymi nadmorskimi sosnami trzymały się krzywe i zarośnięte nagrobki z ubiegłego stulecia, nazwała ślicznym, romantycznym i urzekającym.
- Tutaj bym chciała kiedyś leżeć, gdyby jeszcze był czynny - rozmarzyła się mama. Matzerath uznał jednak, że ziemia zbyt jest piaszczysta, wyrzekał na pieniące się mikołajki nadmorskie i pusty owies. Jan Broński zauważył, że hałas z lotniska i mijające się przy cmentarzu tramwaje mogłyby zakłócić spokój tego skądinąd idyllicznego miejsca."

Günter Grass - Blaszany bębenek

 

Cmentarz na Zaspie powstał w 1895 roku jako jeden z pierwszych cmentarzy komunalnych w Gdańsku.

Chowano tu przede wszystkim osoby ubogie, nieznanej tożsamości, skazańców, topielców itp., a w latach 1916-1919 - zmarłych jeńców wojennych. W latach II wojny światowej chowano tu więźniów m.in. z KL Stutthof, wykonywano tu także egzekucje.

Cmentarz zamknięto w listopadzie 1946 roku. Czternaście lat później ustawiono w jego zachodniej części 296 symbolicznych płyt nagrobnych, upamiętniających osoby pochowane na tym cmentarzu przed 1945 rokiem. W 1985 zaś cmentarz stał się pomnikiem ofiar hitleryzmu na Pomorzu.


Wyświetl większą mapę

Lazarett-Friedhof na współczesnym planie